CIC là gì
CIC là Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam, nơi tập hợp dữ liệu về quan hệ tín dụng của cá nhân và tổ chức với các tổ chức tín dụng. Khi bạn nộp hồ sơ vay, gần như chắc chắn bên cấp vốn sẽ tra cứu dữ liệu này trước khi đọc tới phương án kinh doanh của bạn.
Năm nhóm nợ
Dư nợ được phân loại theo mức độ quá hạn. Cách phân nhóm thường được áp dụng như sau:
- Nhóm 1 — Nợ đủ tiêu chuẩn: trả đúng hạn, hoặc quá hạn rất ngắn dưới 10 ngày.
- Nhóm 2 — Nợ cần chú ý: quá hạn khoảng 10 đến 90 ngày.
- Nhóm 3 — Nợ dưới tiêu chuẩn: quá hạn khoảng 91 đến 180 ngày.
- Nhóm 4 — Nợ nghi ngờ: quá hạn khoảng 181 đến 360 ngày.
- Nhóm 5 — Nợ có khả năng mất vốn: quá hạn trên 360 ngày.
Từ nhóm 3 trở lên được xem là nợ xấu. Đây là ranh giới quan trọng nhất: nhóm 1 và 2 vẫn còn cửa làm việc với phần lớn ngân hàng, từ nhóm 3 trở đi thì số lựa chọn thu hẹp lại rất nhanh.
Thông tin lưu trong bao lâu
Thông tin về nợ xấu được lưu và hiển thị trong một khoảng thời gian nhất định sau khi khoản nợ được tất toán — thường được nhắc tới là 5 năm với các nhóm nợ xấu, còn nhóm 2 thì ngắn hơn. Thời hạn cụ thể phụ thuộc quy định hiện hành và cách từng tổ chức tra cứu, nên nếu đang ở tình huống này, bạn nên tự tra cứu báo cáo tín dụng của mình để biết chính xác thay vì phỏng đoán.
Cá nhân có thể tự đăng ký tra cứu thông tin tín dụng của chính mình qua CIC. Đây là việc nên làm trước khi bắt đầu bất kỳ hồ sơ vay nào.
Không ai xóa được nợ xấu
Cần nói thẳng: không tổ chức hay cá nhân nào có thể xóa lịch sử tín dụng đã được ghi nhận. Bất kỳ nơi nào quảng cáo "xóa nợ xấu ngay", "làm đẹp CIC trong vài ngày" đều là dấu hiệu cần tránh xa. Thứ duy nhất làm được là xử lý dứt điểm nghĩa vụ hiện tại và chờ dữ liệu cập nhật theo quy định.
Vậy còn làm được gì
Nếu đang ở nhóm 1 hoặc 2: tập trung đưa toàn bộ khoản đang quá hạn về đúng hạn và giữ ổn định vài kỳ. Nhóm 2 không phải cửa đóng — nhiều ngân hàng vẫn xem xét nếu lý do quá hạn rõ ràng và đã được khắc phục.
Nếu đang ở nhóm 3 trở lên: ưu tiên xử lý nghĩa vụ hiện tại trước, thay vì tìm khoản vay mới để đắp vào. Đây là lúc nên nghĩ tới phương án tái cấu trúc: giãn kỳ hạn, hợp nhất khoản vay, hoặc thu xếp nguồn vốn thay thế với điều kiện phù hợp hơn.
Trong mọi trường hợp: kiểm tra xem thông tin trên CIC có đúng không. Sai sót dữ liệu vẫn xảy ra — khoản đã tất toán nhưng chưa được cập nhật, hoặc nhầm với người trùng tên. Nếu phát hiện sai, bạn có quyền yêu cầu tổ chức tín dụng liên quan đính chính.
Bảo lãnh cho người khác cũng tính
Một điểm nhiều người bỏ qua: nếu bạn đứng tên vay giúp hoặc bảo lãnh cho người khác, khoản đó vẫn ghi nhận vào lịch sử tín dụng của bạn. Không ít trường hợp phát hiện mình có nợ xấu chỉ vì một khoản vay đứng tên hộ từ nhiều năm trước.